Over ons
De Vereniging voor Liturgiestudie (VvL) is op 1 januari 2025 van start gegaan. De vereniging komt voort uit de fusie van de Liturgische Kring en het Genootschap voor Liturgiestudie. De Liturgische Kring kwam begin twintigste eeuw op vanuit de Liturgische Beweging binnen de Hervormde Kerk. Ze groeide uit tot een platform voor theologen en kerkmusici met als doel de gezamenlijke studie van de liturgie in al haar veelkleurigheid, ten dienste van de kerken. Het Genootschap voor Liturgiestudie, opgericht in 1952, is eveneens geworteld in de Liturgische Beweging, maar dan binnen de Rooms-Katholieke Kerk. Het stelde zich tot doel om de liturgiewetenschap en de liturgische praktijk op elkaar te betrekken. De twee organisaties werkten de afgelopen jaren al regelmatig samen. Die samenwerking mondde uit in het toewerken naar de fusie. In het najaar van 2024 stemden de leden van beide gremia in met de fusie, waarna de nieuwe vereniging op 1 januari 2025 van start ging.
RSIN
Het RSIN van de VvL is: 8615.53.780
Adres
Correspondentieadres: Meerdonk 16, 3823 AM Amersfoort
Doelstelling
Het doel van de VvL staat in de statuten als volgt omschreven:
De Vereniging voor Liturgiestudie stimuleert de studie van alle aspecten van liturgie, draagt de resultaten daarvan uit en bevordert zo een kwalitatief hoogwaardige liturgische praktijk. De leden volgen de ontwikkelingen in de kerkelijke liturgische praktijk, leggen verbinding tussen beoefenaars van de liturgiewetenschap, kerkelijke instanties en hen die zich in de praktijk met liturgie bezighouden, en adviseren desgevraagd derden aangaande vraagstukken op het terrein van de liturgie.
Om dit doel te bereiken ontplooit de VvL de volgende activiteiten:
- Ledenbijeenkomsten. De vereniging komt drie keer per kalenderjaar bij elkaar. Deze bijeenkomsten hebben het karakter van een studiebijeenkomst.
- Symposia. Eenmaal in de twee jaar wordt een symposium georganiseerd. Deze symposia zijn uitdrukkelijk ook voor niet-leden bestemd. De organisatie van symposia gaat door op de weg die de Liturgische Kring en het Genootschap voor Liturgiestudie al voor de fusie volgden.
- Werkgroepen. De Vereniging voor Liturgiestudie stelt zich ook tot doel een werkgemeenschap te zijn; naast de gezamenlijke studiebijeenkomsten worden rond specifieke thema’s ook tijdelijke werkgroepen vanuit de leden gevormd.
- Adviesfunctie. Ieder die betrokken is bij liturgie in praktijk en wetenschap kan de VvL om advies vragen.
- Netwerk. Bestaande contacten worden onderhouden, nieuwe contacten worden gelegd. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar kerkelijke instanties en universiteiten.
- Publicaties. Waar van toepassing kan het werk van de werkgroepen leiden tot publicaties, al dan niet online. Ook onderhoudt de VvL een eigen website met voor het werkveld relevante informatie.
Hoofdlijnen van het beleidsplan 2025 - 2026
Ook in de periode 2025-2026 willen wij gestalte geven aan onze doelstelling: het stimuleren van de studie van alle aspecten van liturgie, de resultaten daarvan uitdragen en zo een kwalitatief hoogwaardige liturgische praktijk bevorden. Voor 2025-2026 staan de volgende activiteiten op de planning.
- 2025:
- Vier ledenbijeenkomsten (31 januari, 29 april, 6 oktober en 27 april)
- Twee actieve werkgroepen
- Zes bestuursvergaderingen
- 2026:
- Drie ledenbijeenkomsten (22 januari, 20 april, 28 september)
- Eén symposium (26 november)
- Drie tot vier actieve werkgroepen
- Zes bestuursvergaderingen
De vereniging verkrijgt ook de komende periode haar inkomsten uit de bijdragen van leden en de opbrengst van door de vereniging georganiseerde activiteiten. Daarnaast kunnen ook subsidies, donaties, schenkingen, erfstellingen, legaten en andere bijdragen voor inkomsten zorgen.
Het vermogen van de vereniging is gering – om die reden wordt haar vermogen aangehouden op een eenvoudige spaarrekening met beperkte rente en in de vorm van direct aan te wenden liquide middelen.
Bestuurssamenstelling
- Voorzitter: Dr. Petra Mergaerts
- Secretaris: Dr. Ko Joosse
- Secretaris: Mw. Anje de Heer
- Penningmeester: Dr. Andries Stam
- Algemeen lid: Dr. Sam Goyvaerts
Beloningsbeleid
Het beloningsbeleid van de VvL staat in de statuten als volgt omschreven:
De leden van het bestuur en adviseurs genieten geen beloning voor hun werkzaamheden. Zij hebben wel recht op vergoeding van de door hen in de uitoefening van hun functie gemaakte kosten, zulks op vertoon van de bewijsstukken.
Jaarverslag 2025
Dit jaarverslag betreft het eerste jaar van de Vereniging voor Liturgiestudie. De Vereniging voor Liturgiestudie, voortgekomen uit de fusie van de Liturgische Kring en het Genootschap van Liturgiestudie, ging op 1 januari van start. Op 15 januari 2025 werd dat formeel bekrachtigd met het passeren van de akte bij de notaris. Een Huishoudelijk Reglement werd in de ledenvergadering van 29 april goedgekeurd.
In de eerste helft van het verslagjaar werden ook de financiën van de twee voorgangers samengevoegd, met de nodige inspanningen van de voormalige en de huidige penningmeester(s).
1. Ledenbestand
Bij de start telde de Vereniging 78 leden; aan het eind van het verslagjaar 71. Van twee leden ontvingen we bericht van overlijden. Van enkele andere leden, van wie de laatste jaren geen respons meer werd ontvangen, is in de loop van het jaar achterhaald of hun lidmaatschap nog actief was of dat ze van de lijst gehaald konden worden. Door drie personen werd het lidmaatschap opgezegd in verband met het beëindigen van de werkzaamheden. Ook werden er twee nieuwe leden welkom geheten.
2. Bestuur
Samenstelling en afscheid van de oude besturen
Het bestuur bestond in het verslagjaar uit: Petra Mergaerts, voorzitter, Ko Joosse en Anje de Heer, secretarissen, Andries Stam, penningmeester, en Sam Goyvaerts, lid. Het bestuur werd door de leden gekozen in de ledenbijeenkomst van 31 januari. Zij waren gekandideerd vanuit de laatste gezamenlijke vergadering van de besturen van het Genootschap voor Liturgie en de Liturgische Kring (6 januari) en vervolgens voorgedragen aan de leden, met daarbij de mogelijkheid andere kandidaten aan te dragen. Van die mogelijkheid werd geen gebruik gemaakt, dus de verkiezing van het nieuwe bestuur kon bij hamerslag plaatsvinden.
Na de verkiezing werd afscheid genomen van Evert de Jong, Patrick Kuipers en Idelette Otten (bestuursleden van het Genootschap voor Liturgiestudie), en Klaas Holwerda en Hans Uytenbogaardt (respectievelijk bestuurslid en adviseur van de Liturgische Kring). Om dit afscheid te markeren vond op 21 november een afscheidsetentje plaats in restaurant De Rechtbank te Utrecht, samen met het nieuwe bestuur. Voor elk van de vertrokken bestuursleden was er een dankwoord. Ook kreeg ieder als onderstreping van die dank het boek Waar het licht blijft (Anton ten Klooster, red.). Evert de Jong kreeg daarnaast ook een bronzen chapeau-beeldje met opschrift naar aanleiding van zijn jarenlange en indrukwekkende inzet voor allereerst het Genootschap voor Liturgiestudie en vervolgens ook zijn bijdrage aan het fusieproces.
Bestuursvergaderingen
Het nieuwe bestuur kwam acht maal in vergadering bijeen. De vergaderingen van het bestuur van de Vereniging voor Liturgiestudie vonden achtereenvolgens plaats op 6 maart (TIAS-gebouw, Tilburg), 9 april (online), 12 juni (TIAS-gebouw, Tilburg), 2 juli (Titus Brandsma Memorial, Nijmegen), 28 augustus (TST, Utrecht), 1 en 10 oktober (online) en 20 november (TIAS-gebouw, Tilburg).
- In de eerste vergadering (6 maart) werd besloten om viermaal per jaar een ledenbijeenkomst te houden (inclusief eenmaal per jaar een algemene ledenvergadering). Op basis van dit besluit werd een jaarplanning gemaakt. De bijeenkomsten vinden afwisselend op een maandag en een donderdag plaats; afhankelijk van het onderwerp gaat het om een of twee dagdelen. Daarnaast zal er eenmaal in de twee jaar een symposium worden georganiseerd; het eerste staat gepland voor 2026.
- De vierde bestuursvergadering (2 juli) had het karakter van een heidag. Centraal stonden de vragen: waartoe zijn wij als VvL op aarde, hoe betrekken we de leden bij de realisering van onze doelstelling, hoe krijgen we meer bekendheid en hoe trekken wij nieuwe (jongere) leden aan? De uitkomst van deze bezinningsdag diende als uitgangspunt voor de invulling van de ledenbijeenkomst van 6 oktober.
- Voor het overige werden de vergaderingen gevuld door voorbereiding van ledenbijeenkomsten, diverse lopende zaken en vooral ook allerlei overige aspecten rond de realisering van de doelstelling en de toekomst van de Vereniging voor Liturgiestudie.
3. Ledenbijeenkomsten
De leden kwamen viermaal bijeen:
- op 31 januari in het Ariënsinstituut te Utrecht rond het thema Oecumene, liturgie en de toekomst van de kerk. Inleiders: Arjan Plaisier en Marcel Sarot (Platform Rome-Reformatie). Er waren 21 leden aanwezig; 14 leden hadden zich afgemeld;
- op 29 april in de Tilburg School of Catholic Theology te Utrecht rond het thema Het eerste Concilie van Nicea, de liturgie en de paasdatum. Inleider: prof. dr. Bert (Basilius) Groen (emeritus-hoogleraar liturgiewetenschappen en sacramentstheologie aan de Universiteit van Graz, docent aan het Pauselijk Oosters Instituut te Rome, lid van de vereniging). Er waren 23 leden en 3 gasten aanwezig; 20 leden en 1 kandidaat-lid hadden zich afgemeld;
- op 6 oktober in het Sint-Janscentrum te ’s-Hertogenbosch rond het thema Blijf niet staren op wat vroeger was. Samen de toekomst verkennen. Op deze dag stond de vraag centraal hóe we als Vereniging voor Liturgiestudie onze doelstelling gaan realiseren. Bij zowel het Genootschap voor Liturgiestudie als de Liturgische Kring was het bestuur een dragende kracht, bij de nieuwe vereniging is het streven echter dat de leden ook actief betrokken zijn bij organisatie en invulling van ledenbijeenkomsten en de realisatie van verdere aspecten van de doelstelling. Op deze bijeenkomst waren 14 leden aanwezig terwijl 25 leden zich hadden afgemeld, en
- op 27 november in het Titus Brandsma Memorial te Nijmegen rond het thema Liturgische muziek van onderop. Inleiders: Jos Bielen o.praem. (kerkmusicus en norbertijn van de Abdij van Averbode), Anje de Heer (o.a. adviseur liturgie bij Kerkpunt, lid van de vereniging). Tevens waren er vier ervaringen uit de praktijk (Andries Stam, Chris Schreuder, Bart Visser, Anne Marie Bokkerink en Anja van Rossum, respectievelijk katholiek, protestants, evangelicaal, en vanuit de missionaire parochie (RK). Er waren 27 leden en 2 gasten aanwezig; 12 leden hadden zich afgemeld.
4. Overige zaken
Website
De website van het Genootschap voor Liturgiestudie werd omgezet tot site van de Vereniging voor Liturgiestudie. Stap voor stap zal de website verder worden bijgewerkt. De website van de Liturgische Kring werd opgeheven (de domeinnaam verwijst nu door naar de nieuwe website); relevant materiaal zal worden overgezet, nadat de opzet van de nieuwe website verder is ontwikkeld.
Advies
Oane Reitsma, medewerker kerkmuziek en liturgie bij de Dienstenorganisatie PKN, vroeg om advies rond liturgische kleding, met name voor kerkelijk werkers. Ook vroeg hij naar de achtergrond van het dragen van een priesterboordje door PKN-voorgangers. Hans Uytenbogaardt en Ko Joosse gingen hiermee aan de slag. Op 14 oktober werd het resultaat aan Oane Reitsma aangeboden door de beide auteurs en namens het bestuur ook Anje de Heer.
Het advies zal, uitgebreid vanuit al het verzamelde materiaal, waarschijnlijk worden omgezet in een brochure. Het voornemen is dat dit een eerste uitgave in een nieuwe reeks zal worden. De plannen hiervoor zullen in de komende jaren verder worden uitgewerkt en gerealiseerd.
ANBI-status
Om de ANBI-status te behouden, werden de nodige stukken geschreven en op de website geplaatst, inclusief een beleidsplan voor 2025-2026.
Financiële gegevens 2025